Skolyoz(Omurga Eğriliği)

  • Home
  • Skolyoz(Omurga Eğriliği)
Skolyoz (Omurga Eğriliği) ve Tedavisi

Skolyoz, omurganın üç boyutlu eğriliği ile karakterize bir durumdur. Normalde omurga önden veya arkadan bakıldığında düz bir hat şeklindedir. Yan profilden bakıldığında ise sırt bölgesinde arkaya doğru bir eğim (kifoz) ve bel bölgesinde öne doğru bir eğim (lordoz) vardır. Skolyozda omurganın belli bir kısmı yana doğru eğilir ve bu durum genellikle kaburgalarda çıkıntı ya da omuz ve kalça seviyelerinde asimetriye yol açar.

Skolyoz, en sık görülen omurga deformitesidir ve toplumda görülme oranı %0,3 ile %15 arasında değişmektedir. Bu oran, kullanılan tanı yöntemleri ve tarama sıklığına göre farklılık gösterebilir. Skolyoz genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkar ve kız çocuklarında ilerleme riski daha yüksektir.

Önemli bir nokta: Ağır çanta taşımak, yanlış oturmak ya da kötü postür skolyoza sebep olmaz. Skolyozun oluşumunda genetik yapı, büyüme hızı ve biyomekanik faktörler rol oynar. Ailede skolyoz öyküsü olan çocuklarda risk daha yüksektir.

Anne ve babaların özellikle çocuklarının büyüme çağında sırt ve duruşlarını takip etmeleri, omuz, kalça veya sırt hattında bir asimetri fark ettiklerinde vakit kaybetmeden hekime başvurmaları tedavi süreci açısından çok önemlidir. Çünkü skolyoz erken evrede yakalandığında egzersiz ve konservatif tedavi ile kontrol altına alınabilirken, ilerlemiş vakalarda geri dönüşsüz deformiteler oluşabilir.

Skolyozun Sınıflandırılması
1. Yapısal Skolyoz
  • Omurganın kendi yapısından kaynaklanan eğriliklerdir.
  • En sık görülen tipi idiopatik skolyozdur (nedeni tam olarak bilinmez).
  • Genetik yatkınlık, kas-iskelet sistemi ve büyüme faktörleri etkilidir.
2. Yapısal Olmayan Skolyoz
  • Omurganın duruş bozukluğuna bağlı geçici eğriliklerdir.
  • Sinir basıları, tümörler, enfeksiyonlar veya apseler nedeniyle gelişebilir.
Skolyoz Belirtileri ve Bulguları

Skolyozun bulguları genellikle erken dönemde belirgin değildir, bu yüzden aileler ve öğretmenler tarafından fark edilmesi gecikebilir. Sıklıkla şu belirtiler görülür:

  • Bir omuzun diğerinden daha yüksek olması
  • Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin çıkıntı yapması
  • Kalça seviyelerinde asimetri
  • Çocuğun kıyafetlerinin (etek, gömlek, tişört çizgileri) vücuda düzgün oturmaması
  • Çocuğun öne eğilmesi ile kaburgalarda tek taraflı çıkıntı oluşması
  • İlerleyen yaşlarda sırt ve bel ağrısı

Ergenlik sonrası dönemde skolyoz ağrıya yol açabilir. Ağrı, omurgadaki eğriliğin tepe noktasında oluşan kireçlenme nedeniyle gelişir. Skolyozun ilerlemesi yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal sorunlara da yol açabilir. Çocuklar kozmetik görünüm nedeniyle özgüven sorunları yaşayabilirler.

Skolyoz Tanısı

Skolyoz tanısı genellikle radyolojik inceleme ile konur.

  • Ayakta çekilen omurga grafileri eğriliğin derecesini ortaya koyar.
  • Eğrilik açısı (Cobb açısı) ölçülerek takip edilir.
  • Doğuştan gelen anomaliler gebelikte fetal ultrason ile saptanabilir.
  • Gerekli durumlarda MR görüntüleme ile omurga yapısı ayrıntılı incelenir.
Skolyoz Tedavisi

Tedavinin temel amaçları:

  1. Omurga eğriliğini mümkün olduğunca düzeltmek,
  2. Eğriliğin ilerlemesini durdurmak,
  3. Çocuğun yaşam kalitesini korumaktır.
Konservatif (Ameliyatsız) Tedavi
  • Gözlem: Hafif skolyozda çocuklar 6–12 ayda bir kontrol edilir. Eğrilik fazla ise 3–4 ayda bir takip gerekir.
  • Korse (ortez): Eğriliğin ilerlemesini önlemek için kullanılır. Farklı yaş gruplarında farklı korse tipleri uygulanır.
  • Egzersiz: Tek başına skolyozu durdurmaz ancak diğer tedavilere destek olur. Gövde kaslarını güçlendirir, postürü düzeltir, akciğer kapasitesini artırır.
  • Biyo-feedback: Kasların aktifliğini hastaya gösteren cihazlarla, doğru kas gruplarını çalıştırması sağlanır.
  • Kas stimülasyonu: Zayıf kasların güçlendirilmesi, güçlü kasların gevşetilmesi için uygulanan modern bir yöntemdir. Ortalama 15 seans sonunda belirgin iyileşmeler görülebilir.
Cerrahi Tedavi
  • İleri derecede eğriliklerde cerrahi tedavi gerekir.
  • Amaç, omurgayı mümkün olduğunca düzeltmek ve sabitlemektir.
  • Rijid materyaller ile omurga desteklenir ve füzyon sağlanır.
  • Cerrahi sonrası dönemde rehabilitasyon çok önemlidir.
Skolyozun Seyrini Etkileyen Faktörler
    • Cinsiyet: Kız çocuklarında ilerleme riski daha yüksektir.
    • Yaş: Çocukluk ve ergenlikte, hızlı büyüme dönemlerinde ilerleme daha fazladır.
    • Olgunlaşma düzeyi: Büyüme ne kadar devam ediyorsa ilerleme riski o kadar yüksektir.
    • Eğriliğin tipi: Çift eğrilikler ve torasik (sırt) eğrilikler daha fazla ilerler.
    • Eğrilik derecesi: Derece büyüdükçe ilerleme olasılığı artar.

    İki kontrol arasında 5 dereceden fazla artış progresyon olarak kabul edilir.

Skolyoz ve Egzersiz

Araştırmalar egzersizin tek başına skolyozu durdurmadığını göstermektedir. Ancak egzersiz, destekleyici tedavi olarak çok önemlidir.

  • Gövde kaslarını güçlendirir.
  • Duruşu düzeltir.
  • Gergin kasları esnetir.
  • Nefes egzersizleri ile akciğer kapasitesini artırır.

Hafif skolyozda düzenli egzersiz programları, çocuğun yaşam kalitesini artırır ve ilerleme riskini azaltır.

Cerrahi Sonrası Rehabilitasyon

Cerrahi tedavi sonrasında rehabilitasyon tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.

  • Erken mobilizasyon: Hastanın kısa sürede ayağa kalkması önemlidir.
  • Ortez desteği: Cerrahın önerisiyle geçici ortez kullanılabilir.
  • Amaç: Normal günlük yaşama dönüş, kas gücünün korunması ve yeni deformitelerin önlenmesidir.
  • Spinal füzyon sonrası, çocuğun yeniden güçlenmesi için özel egzersiz programları uygulanır.