Siyatik Nedir?
Belimizde 5 tane kemik vardır. Bu 5 kemiğin altında da kuyruksokumu kemiği bulunur. En sonda bulunan 5. kemikle kuyruksokumu kemiği arasında geçen ve kalçanın orta noktasından topuğa kadar inen sinire siyatik sinir (S1 siniri) denir. Bu sinirin herhangi bir nedenle sıkışmasına ise siyatik adı verilir.
Siyatik, toplumda en sık görülen sinir sıkışması hastalıklarından biridir. Sıkışma farklı seviyelerde olabilir; bel omurları arasında, kalça kasları çevresinde ya da sinirin seyrettiği diğer bölgelerde meydana gelebilir.
Nedenleri
Siyatik siniri pek çok nedenden dolayı sıkışabilir. En sık nedenlerden biri, bel fıtığıdır. Özellikle sol bel kemiğiyle kuyruksokumu kemiği arasında ortaya çıkan fıtıklar sinire baskı yaparak bu tabloya yol açar. Bunun dışında:
- Omur kaymaları (spondilolistezis),
- Omurga eğrilikleri (skolyoz),
- Doğrudan travmalar veya darbe,
- Piriformis kası sendromu gibi durumlar da siyatiğe neden olabilir.
Siyatik siniri belden çıkar, kalçanın orta noktasından geçerek bacağın arkasından topuğa kadar iner. Bu nedenle sıkışma nerede olursa olsun ağrı bu hat boyunca yayılabilir.
Ağrı Nerede Hissedilir?
Siyatik sinir sıkıştığında hasta sıkışmanın seviyesine göre farklı bölgelerde ağrı hisseder:
- Sadece kalça bölgesinde ağrı,
- Kalçadan bacak boyunca dize kadar uzanan ağrı,
- Ya da kalçadan topuğa kadar inen ağrı, uyuşma ve karıncalanma.
Örneğin bel fıtığına bağlı siyatikte, son bel kemiği ile kuyruksokumu arasındaki sıkışma sonucu ağrı genellikle topuğa kadar iner. Piriformis kası sendromunda ise ağrı kalça merkezinde yoğunlaşır ve kalça hareketleriyle şiddetlenir.
Hangi Ağrılarla Karışabilir?
Siyatik ağrısı, özellikle kalça çevresindeki diğer ağrılarla karışabilir.
- Belden kalçaya yayılan ağrı yapan bel kaymaları ve skolyoz,
- Kalça eklem kireçlenmesi,
- Kalça çevresindeki tendinitler (kas ve tendon iltihapları),
- Başka bazı sinir sıkışmaları,
siyatik ile benzer şikâyetler oluşturabilir. Bu nedenle doğru teşhis için muayene önemlidir.
Hangi Ağrılarla Karışabilir?
Siyatik teşhisi için öncelikle anamnez yani hastanın hikâyesi çok önemlidir. Eğer hasta, kalçadan topuğa kadar yayılan ağrı, uyuşma ve karıncalanma tarif ediyorsa tanı büyük ölçüde kesindir.
Muayenede ayrıca:
- Siyatik sinirin beslediği kaslarda güçsüzlük,
- Aşil refleksinde azalma,
- Bacak hareketleri sırasında ağrının şiddetlenmesi
gibi bulgular da teşhisi destekler. Görüntüleme yöntemlerinden özellikle MR en değerli yöntemdir. MR sayesinde fıtık, kemik kayması veya sinir basısı olup olmadığı net şekilde görülebilir.
Kimlerde Daha Sık Görülür?
Siyatik her yaştan insanda görülebilir.
- Gençlerde daha çok ağır kaldırma, yanlış spor hareketleri veya belini yanlış kullanma sonucu gelişir.
- İleri yaşlarda ise eklem kireçlenmeleri ve dejeneratif değişiklikler eklenerek tabloyu ağırlaştırır.
- Kadınlarda gebeliğin son aylarında alınan fazla kilolar da siyatik ağrısına yol açabilir.
Sonuç olarak siyatik, hem kadınlarda hem erkeklerde, genç yaşta da ileri yaşta da ortaya çıkabilir.
Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavi, sinir sıkışmasının şiddetine ve süresine göre değişir.
- Akut dönemde, kas güçsüzlüğü yoksa öncelikle ilaç tedavisi uygulanır. Ağrı kesiciler, antienflamatuvarlar ve B vitaminleri bu dönemde etkilidir.
- Eğer ilaç tedavisi yetersiz kalırsa, fizik tedavi uygulanır. Burada infraruj (yüzeysel ısı), TENS (ağrı kesici akımlar) ve ultrason (derin ısı) gibi yöntemler kullanılır.
- Kas güçsüzlüğü gelişmişse, özel cihazlarla kasların yeniden güçlenmesi sağlanır. Bu sayede hasta yorulmadan kas gücü geri kazanılır.
Cerrahi tedavi ise yalnızca ciddi sinir basısı ve ilaç/fizik tedaviye yanıt vermeyen durumlarda gündeme gelir.